Categories
Podcast

Herwaarns Podcast 17 – De Wijsheid van het Ecosysteem

Het idee dat er wijsheid schuilt in de natuur is eeuwenoud en heeft al vele vormen gekend, van natuurgeesten en goden tot taoïsme en hekserij. In de afgelopen eeuw is er ook steeds meer wetenschappelijk onderzoek gekomen naar bewustzijn en intelligentie van planten, dieren en de ecosystemen waar ze in leven. De nog steeds omstreden Gaia-hypothese van James Lovelock en Lynn Margulis stelt dat de Aarde één groot netwerk van organische en non-organische systemen is dat elkaar beïnvloed om een leefbare balans te behouden. Het concept van ecosystemen die een balans vinden is inmiddels een beproefd en essentieel onderdeel van natuurbehoud en het tegengaan van klimaatverandering en effecten daarvan, uiteenlopend van het verwilderen van natuurgebieden, het herintroduceren van apex predatoren en het ruimte maken voor het buiten de oevers treden van rivieren. Er is zelfs onderzoek, onder andere door Suzanne Simard, dat laat zien dat bomen en fungi door middel van chemische verbindingen voedingstoffen uitwisselen en zo een sterker gedeeld leefsysteem creëren.

Wat kunnen mensen leren van deze natuurlijke balans? Hoe verhoudt menselijke wijsheid zich tot die van overig leven? Kunnen we de inzichten van de natuur gebruiken of is dat een te menselijke gedachte?

Te gast is Annika, historica en wijsgerige, net als in aflevering 1 over burgerschap.

We bouwen voort op aflevering 15, over antropocentrisme.

Spotify, YouTube: https://youtu.be/gB24eAEgu6w, Google Podcasts: link,

Verwijzingen

Intro

Merel

Wessel

  • Saga of the Swamp Thing, 20-24.Alan Moore, Dan Day, John Totleben, Rick Veich, Stephen Bissette. 1984.
  • The Swamp Thing. Len Wein. 1971.

Annika

  • Neil Philip. Mythen & Sagen. Illustraties door Milesh Mistry. 1996.

Andere verwijzingen

  • Luuk en Gijs. “Bomen zijn relaxed.”
  • Peter Wohlleben. Het Verborgen Leven van Bomen. 2016.
Categories
Podcast

Herwaarns Podcast 16 – Moderne Hervertellingen

Zolang er al verhalen zijn, worden ze herverteld, bewerkt en aangepast. Met elk nieuw medium worden oude verhalen opnieuw verteld en met elke nieuwe cultuur worden verhalen vertaald en aangepast.

Toch is de hedendaagse populaire cultuur nadrukkelijk een plek van hervertellen: prequels, sequels, franchises, de musical, de film, de serie, de reboot en cinematic universes – er is een hervertellingsindustrie ontstaan die herkauwt en bepaalt welke versies van de verhalen in de canon passen en die vrije bewerkingen met copyrightclaims bedreigt. Omdat vermaak een industrie is en industrie grote investeringen en grote wisten nodig heeft, zijn hervertellingen een veilige keuze die niettemin volledig ingedekt moet worden, betoogt Lindsay Ellis, video-essayiste en schrijfster. Films zijn vaak te duur om te falen, dus worden er oude publiekslievelingen van stal gehaald en in een markt gezet, afgestemd op een rendabele doelgroep.

Zijn hervertellingen in essentie altijd heroriëntaties op een ander publiek? Zouden we meer nieuwe verhalen moeten hebben, bijvoorbeeld met diversiteitsquota’s, of is trouw blijven aan de fundamentele verhalen van onze cultuur juist belangrijk? Hoe blijven oude verhalen domineren, ook al zijn ze soms problematisch?

Te gast is Lieke, mediëvist, net als in aflevering 4 over de vrouwelijke held en aflevering 11 over de Female Gaze.

Verwijzingen

Intro

Merel

  • Julia Quinn – The Duke and I [Bridgerton #1] (2000)
    Jane Austen – Pride and Prejudice (1813)
  • Bridgerton (s1+2) – Netflix series (Shonda Rhimes; dir. Chris van Dusen) (2020-)

Wessel

  • Scott Pilgrim vs the World. 2010. Dir. Edgar Wright. Script: Edgar Wright en Michael Bacall.
  • Scott Pilgrim strips. Bryan Lee O’Malley. 2004-2010. Oni Press.
  • “Scott Pilgrim vs. The World Reunion Table Read.” Entertainment Weekly. 20-7-2020.  https://www.youtube.com/watch?v=DKqKLnsmoK4

Lieke

  • Sir Gawain and the Green Knight. Auteur onbekend.
  • The Green Knight. 2021. Dir. David Lowery.

Andere verwijzingen

Helaas niet gebruikte bronnen

Hij maakt een analyse over Our Flag Means Death en betoogt dat het laat zien dat veel “queer media” voortkomt uit wat hij “instrumentele actie” noemt, gericht op een specifiek maatschappelijk doel, vaak winst (bij ons dus studio’s, markt). Daarom herkennen veel LGBTQ+ mensen zich er niet in. In plaats daarvan zouden werken moeten voortkomen uit communicatieve actie, een bron van cultuur en gemeenschap waarbij mensen onderling dingen leren begrijpen en ervaren (bij ons schrijvers en expressieve uitingen). Grappig hoe dit vanuit een heel andere hoek ook praat over het probleem van verhalen met een efficiënt doel, niet het uiten van een consensus of idee. Ik had zeker deze termen gebruikt als ik de video twee dagen eerder had gezien.

Categories
Podcast

Herwaarns emotieserie 06 – Nostalgie

Nostalgie is het verlangen naar een onbestaand verleden. 2020 is voor veel mensen een uitstekende gelegenheid gebleken om met nostalgie terug te kijken naar het verleden, toen alles nog beter was en we vrij waren. Wat hebben Merel en Wessel daarover te zeggen aan de hand van Watchmen en Little Women?

Wessel

Linday Ellis. “Stranger Things, IT and the Upside Down of Nostalgia.” 4 Dec 2017. https://www.youtube.com/watch?v=Radg-Kn0jLs

Marc Le Sueur – “Anatomy of Nostalgia Films.” Journal of Popular Film Volume 6.2, 1977. 106,

Svetlana Boym – “Nostalgia.” Atlas of Transformation. http://monumenttotransformation.org/atlas-of-transformation/html/n/nostalgia/nostalgia-svetlana-boym.html

Alan Moore, Dave Gibbons en John Higgins. Watchmen. 1986-1987.

Watchmen. 2009. Regie: Zack Snyder. Intro: https://youtu.be/h24D87SqaLQ

The Incredibles. 2004. Regie: Brad Bird.

Roelof ten Napel – Sonnet XXI. In het Vlees. 2020.

Merel

Little Women (2019), dir. Greta Gerwig.
Little Women (1994), dir. Gillian Armstrong.

Louisa May Alcott – Little Women (1868-1869)
Be Kind Rewind – Comparing Every Version of Little Women: https://www.youtube.com/watch?v=nJGZoecSmrA

Micarah Tewers – Why The Costumes of Little Women Did NOT Deserve an Oscar: https://www.youtube.com/watch?v=_sBqqERMblo

Categories
Podcast

Herwaarns podcast 13 – Lingua Franca

Lingua franca is een concept dat wordt gebruikt om een taal aan de duiden waarmee mensen die niet dezelfde taal spreken toch met elkaar kunnen communiceren. Er zijn historische voorbeelden zoals Latijn uit de middeleeuwen en de Verlichting, maar ook ideologische pogingen om een neutrale, eenvoudig te leren taal te ontwerpen voor iedereen, zoals het Esperanto. Tegenwoordig zien veel mensen Engels als de lingua franca, maar is het wel wenselijk om één dominante taal te hebben, zeker als die vaak is opgelegd in een koloniaal verleden? Wie bepaalt er dan welke taal gebruikt wordt en wanneer die taal correct gebruikt wordt?

Te gast is Willemijn, kunsthistorica en docent Nederlands aan anderstaligen.

Zoals altijd te beluisteren op Spotify en YouTube.

Verwijzingen

Merel

Willemijn

  • Language. Vanja Rukavina. Het Nationale Theater in coproductie met Zaal 4A. 2020.

Wessel

  • Christopher Paolini – Eragon.
  • Ursula K. Guinn – Earthsea.
  • Patrick Rothfuss – The Name of the Wind.
  • Zie ook: Warcraft, demonen en duivelsverhalen en I Know Your True Name op TVtropes.

Overige verwijzingen

Categories
Podcast

Herwaarns Podcast 14 – Het Goddelijke Lichaam

Misschien is het grootste compliment over een lichaam dat het goddelijk is. Een jonge god, een goddelijke schoonheid. Dit verwijst impliciet naar de polytheïstische pantheons van het oude Griekenland, Rome of de Noren, bijvoorbeeld. Deze goden leken op mensen, maar waren geïdealiseerd: onsterfelijk, krachtig en betoverend.

Toch wordt het goddelijk al snel als spiritueel of transcendent gezien, omdat het onze materiële wereld overstijgt. Het goddelijke staat daarmee buiten onze alledaagse wereld, onbereikbaar en onaanraakbaar. In deze aflevering onderzoeken we de tegenstrijdigheid van lichamelijkheid en perfectie in het goddelijke lichaam.

Te gast is Glyn, classicus bezig met een proefschrift over de geschiedenis van de perceptie van de huid (net als in aflevering 6).

Verwijzingen

Glyn

  • Leochares (misschien?) – Diane De Versailles. https://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/artemis-doe
  • Helen King. “Bound to Bleed: Artemis and Greek Women.” 1983. In: A. Cameron en A. Kuhrt (eds.) Images of Women in Antiquity, London, 109-127.
  • Pausanias – Paus. 8.23.6-7.

Merel

  • Andhurati Roy – The God of Small Things. IndiaInk. 1997.
  • The Laws of Manu.

Wessel

  • James K. Morrow – Towing Jehovah. Harcourt Brace. 1994.

Spotify: https://open.spotify.com/episode/612LNjBj3zxb0ZrWBGOP1m?si=QikZyt18RQq9Tx2k07TAew

YouTube: https://youtu.be/1oNeBN1EE6Y

Categories
Podcast

Herwaarns Podcast 12 – Kan technologie kunst maken?

Kunst is volgens de meeste definities iets unieks voor mensen. Het is het maken van iets moois, schokkends of betekenisvols, een expressie van iets van binnen. Het is een middel om te kunnen communiceren met andere mensen, die het kunnen interpreteren, voelen of beoordelen. Kan technologie ooit kunst maken? Moderne technieken zijn in staat om de werkelijkheid vast te leggen zoals mensen dat niet zouden kunnen en kunstmatige intelligentie kan muziek, teksten en beeld creëren.

Wat zijn de verbanden tussen maken, produceren, scheppen en creëren? Kunnen alleen mensen kunst maken?

Te gast is Liselore, promovendus bij de universiteiten Leiden en Delft. Haar onderzoek gaat over ethische en morele aspecten van 3D-printen in de kunstwereld, zoals het gebruik van AI bij het reproduceren van werken of om verloren werken te maken in de lijn van een artiest.

Ook te vinden op YouTube en Spotify.

Verwijzingen

Intro (twee voorbeelden van scheppende technologie)

– Hier twee voorbeelden van OpenAI projecten die zelfstandig teksten schrijven https://openai.com/blog/better-language-models/ en zelfstandig muziek maken: https://openai.com/blog/jukebox/

Liselore

  • Bob Rob de schilderrobot. Zie https://www.tudelft.nl/en/2019/io/june/paintrobot-bob-rob/ en https://awesome-technologies.de/showcases/paintrobot.
  • Turing test.

Merel

  • Altered Carbon. 2018. Gemaakt door Laeta Kalogridis. Scenario en regie wisselen per aflevering.

Wessel

  • Kurt Vonnegut. “EPICAC.” 1950. Welcome to the Monkey House. 

Overige verwijzingen

  • Actor Network Theory. Latour, B. 2007. Reassembling the Social: An Introduction to Actor-Network-Theory. Clarendon Lectures in Management Studies. OUP Oxford. https://books.google.nl/books?id=7ZGknQEACAAJ.
  • Blade Runner. 1973. Regie: Ridley Scott. Scenario: Hampton Fancher en David Peoples.
  • Blader Runner 2049. 2017. Regie: Denis Villeneuve. Script: Hampton Fancher en Michael Green.
  • Her. 2013. Regie en scenario: Spike Jonze.
  • Poe, Edgar Allen – “Annabel Lee.”
  • Westworld. 2016. Jonathan Nolan en Lisa Joy.
  • Mansoni, Pierre.
  • Facebook begrijpt de eigen algoritmes ook niet meer:

Categories
Podcast

Herwaarns podcast 11 – The Female Gaze

De male gaze is een bekend fenomeen in feministische kritiek dat gebruikt wordt om de weergave van vrouwen in film en andere visuele media te analyseren. Het concept is geïntroduceerd door Laura Mulvey in 1975 en wordt nog steeds gebruikt om aan te geven hoe vrouwen worden gereduceerd in visuele media. In deze aflevering onderzoeken we hoe dit concept kan worden omgedraaid tot een vrouwelijke blik en wat daar dan de kenmerken van zouden zijn.

Te gast is Lieke, recentelijk gepromoveerd mediëvist.

Verwijzingen

Intro

– Laura Mulvey (1975). “Visual Pleasure and Narrative Cinema”. Screen 16 (3): 6-18.

– Berger, John. Geciteerd in: https://finallyfeminism101.wordpress.com/2007/08/26/faq-what-is-the-%E2%80%9Cmale-gaze%E2%80%9D/

– Jean-Paul Sartre, L’Être et le néant : Essai d’ontologie phénoménologique, 1943.

Merel

Wessel

  • Virginia Woolf. A Room of One’s Own. 1929.

Lieke

  • Portrait de la jeune fille en feu. (2019). Regie en script Céline Sciamma.

Overige verwijzingen

  • Margaret Atwood – Siren Song. 1974.
  • Pat Barker – The Silence of the Girls. 2018. (Hervertelling van de Iliad vanuit het perspectief vn Briseis))
  • Bechdel test. https://bechdeltest.com/
  • Coca Cola Light reclame: https://www.youtube.com/watch?v=ot9NvIavZIc
  • Carol Ann Duffy – The World’s Wife. 2000. De collectie gedichten waarin vrouwelijke karakters uit de kunstgeschiedenis een stem krijgen.
  • Madeline Miller – Circe. 2018. (Herinterpretatie van Circe bekend uit onder andere de Odyssee)
  • Mythe van Orpheus en Eurydice. https://nl.wikipedia.org/wiki/Orpheus_en_Eurydice
  • Christa Wolf – Cassandra

Ook te vinden op YouTube en Spotify.

Categories
Podcast Uncategorized

Herwaarns Podcast 10 – De Ivoren Toren van de Geesteswetenschappen

Veel wetenschap wordt beschuldigd van navelstaren. De zogenaamde elite is alleen maar bezig met obscure onderzoeken naar wat ze willen bewijzen. De geesteswetenschappen in het bijzonder wordt wel verweten dat ze opereren vanuit een ivoren toren, ver verwijderd van de werkelijkheid van de samenleving. Het is ideologisch of te wazig. Waarom zou men geld besteden aan onderzoek naar literatuur uit de Balkan of feministische emancipatoire praktijken in de Victoriaanse roman?

Het is ook het strijdveld van de cultuuroorlogen en de social justice warriors, die belachelijke eisen stellen en volledig los staan van de realiteit. Ze hebben een betekenisloos jargon ontwikkeld dat alles problematiseert. Hoe dichten we de kloof tussen wetenschap en samenleving? Zitten de geesteswetenschappen inderdaad in een ivoren toren?

Te gast is Andries, literatuurwetenschapper en docent participatieve gezondheidszorg bij de opleiding tot verpleegkundige bij de Haagse Hogeschool. Daarnaast werkt hij aan een promotie-onderzoek aan de universiteit Leiden over representatie van affectieve en esthetische reacties of functiebeperkingen in literatuur en film.

Ook te beluisteren op Spotify: https://open.spotify.com/episode/6kjTzTFoGgfRBcR6u2LNFR?si=Yzu9IqWGSQqsxNWSJulo9w

en YouTube: https://youtu.be/1lxqBLKBTkE

Vanaf nu ook te vinden op iTunes: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/herwaarns-podcast/id1480092710

Verwijzingen:

Intro:

– BBC Analysis podcast – The Root of ‘Woke’ Culture. https://open.spotify.com/episode/1XleWis1bJ95vpZQFeqlFl?si=0f01VRnxT1KeHnmcjkjWLg

Andries: Rens Bod – A New History of the Humanities

Wessel: Jiskefet – English Sports. https://youtu.be/E_6d3JBBo4s (En ook: Jiskefet – Stiften! https://youtu.be/hZBHkJFcYII)

Martha Nussbaum – Niet voor de Winst. 2010. Ambo. 2012. Vertaling Anbo|Anthos Uitgevers.

Merel: John Williams – Stoner

Overige verwijzingen:

– Blog van Lieke: https://overdemuur.org/rutte-gebruikt-wetenschap-alleen-als-het-uitkomt/

– Blog van Andries:

Categories
Podcast

Herwaarns 09 – Historiografie en Fictie

“Who controls the past controls the future. Who controls the present controls the past.” zei George Orwell in Nineteen Eighty-Four. Geschiedenis wordt geschreven door de overwinnaars. Het zoeken naar een historische waarheid is bijna onmogelijk, zeker als de waarheid het heden ook al wordt ondermijnd door alternatieve feiten en nepnieuws. Deze aflevering van de Herwaarns podcast gaat over de verbanden tussen historiografie, de wetenschap over geschiedschrijving, en fictie. Is alle geschiedenis het vertellen van verhalen? Is het dan nog waar? Is het dan nog wetenschap?

Te gast is Renske, classica werkende aan een promotie-onderzoek over religie in het Romeinse Rijk, net als in aflevering 7 over religieus fundamentalisme.

Herwaarns 09 – Historiografie en Fictie

Ook te beluisteren op Spotify en YouTube.

Merels object: Hilary Mantel – Wolf Hall.

Renskes object: Max Brooks – World War Z.

(ook kort even de film genoemd: Marc Forster – World War Z. 2013)

Wessels object: Russell Hoban – Riddley Walker.

Andere verwijzingen:

– Rage Against the Machine – Testify.

– Suspension of disbelief (zie bijvoorbeeld Wikipedia)

– E. H. Carr – What Is History. (Voorbeeld over de Rubicon).

– Roman Empire. (2016-nu)

– Leopold von Ranke: “wie es eigentlich gewesen”

– The Crown. (2016-nu) Het citaat kwam uit aflevering 1 van seizoen 3.

– Margaret Atwood – The Handmaid’s Tale.

– George Orwell – Nineteen Eighty-Four.

– Michel Faber – The Book of Strange New Things.

– Arrival (2016). Directie Denis Villeneuve, scenario Eric Heisserer.

Categories
Podcast

Herwaarns Podcast 08 – De Nederlandse Identiteit

In de eerste aflevering van 2020 praten we over wat de Nederlandse identiteit definieert. Is het tolerantie, diversiteit, openheid, voetbal, handel, water? Máxima’s roemruchte uitspraak dat “de Nederlander” niet bestaat en het rapport “Denkend aan Nederland” van het Sociaal Planbureau zijn aanleiding voor ons gesprek. Het rapport stelt dat Nederlands een gezamenlijke identiteit voelen, maar zodra er discussies ontstaan over wat die identiteit is, er scheidslijnen ontstaan tussen burgerlijke vrijheden aan de ene kant en symbolen en tradities aan de andere kant.

Wat zijn die symbolen en waarom staan ze tegenover vrijheden?

Te gast is Tim, Neerlandicus bezig met een promotie-onderzoek over 17e-eeuwse Nederlandse vertalingen van Spaanse toneelstukken.

Herwaarns Podcast 8 – De Nederlandse Identiteit

Ook te beluisteren via Spotify, YouTube en SoundCloud.

Verwijzingen:

Intro

Maxima’s speech – https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/toespraken/2007/09/24/toespraak-van-prinses-maxima-24-september-2007

SCP – Denkend aan Nederland – https://www.scp.nl/Publicaties/Terugkerende_monitors_en_reeksen/Sociaal_en_Cultureel_Rapport

Objecten

Wessel – De Snijtafel – Het Koningslied (https://www.youtube.com/watch?v=BJ2YY9iOEz0)

Merel – De hokjesman, VPRO, Michael schaap, 2013-2016 (https://www.vpro.nl/programmas/de-hokjesman.html) Er is ook YouTube playlist – https://www.youtube.com/playlist?list=PLDsR5P9Lkw3ODSITrz8SzprqwDEie561F 

Tim – Pedro Calderón la Barca – La vida es sueño. Vertaald als Het Leven Is Maer Droom. (Vindbaar op http://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Ceneton/)

Andere verwijzingen:

– Joseph Conrad – Heart of Darkness.

– De grens, VPRO, Tommy Wieringa, 2013. De aflevering over Limburg: https://youtu.be/707hXMcURIA

– Kristien Hemmerechts – De vrouw die de honden eten gaf